آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
کارگرنوجوان به نیرویکاری گفته میشود که در بازه سنی ۱۵ تا ۱۸ سال قرار دارند و به دلیل کم سن بودن باید مورد آزمایشهای پزشکی قرار گیرند و ساعات کاری کمتری نسبت به سایر کارگران داشته باشند.
علاوه بر موازین بینالمللی موجود دررابطهبا ممنوعیت کار کودکان، قانون کار جمهوری اسلامی ایران بهعنوان مهمترین سند تنظیمکننده روابط کار میان کارگر و کارفرما دررابطهبا شرایط کار نوجوانان احکام و قواعد ویژهای را وضع نموده است که در ضمن مبحث پنجم از فصل سوم قانون کار، تحت عنوان ” شرایط کار نوجوانان ” تدوینیافته است.
لازم به ذکر است که بر اساس قانون کار، کارگران نوجوان به کارگرانی گفته میشود که در بازه سنی ۱۵ الی ۱۸ سال هستند و به دلیل حساسیت ناشی از سن کم در این کارگران، حمایتهایی در خصوص آنها در نظر گرفته شده است.
به همین مناسبت، در ادامه این مقاله قصد داریم مهمترین شرایطی را که قانون کار در خصوص شرایط کار نوجوانان مقرر داشته است را مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم تا از این طریق، حمایتهای قانونی از کارگران نوجوان مورد تشریح قرار گیرد.
کارگر نوجوان کیست
یکی از شرایط صحت انعقاد قراردادهای کار این است که طرفین رابطه کار از اهلیت و رشد لازم برخوردار باشند تا از این طریق، مصالح آنها محفوظ بماند. به دلیل پیشینه تاریک سوءاستفاده از کار کودکان و نوجوانان و کار اجباری توسط آنها، در اکثر کشورها حداقل سن برای کار نوجوانان مورد پیشبینی قرار میگیرد تا از نیروی کاری آنها مورد استثمار و بهرهکشی قرار نگیرد.
قانون کار ایران نیز در همین راستا، ممنوعیت کار افراد زیر پانزده سال را مقرر داشته است که بر اساس ماده ۷۹: ” به کار گماردن افراد کمتر از ۱۵ سال تمام ممنوع است ” ؛ لذا میتوان گفت اشخاص زیر ۱۵ سال صغیر محسوب شده و به کار گماردن آنها ممنوع است.
مفهوم کارگر نوجوان نیز در ضمن ماده ۸۰ قانون کار تعریف شده است که بر اساس آن، ” کارگری که سنش بین ۱۵ تا ۱۸ سال تمام باشد، کارگر نوجوان نامیده میشود ” .
لذا منظور از کارگران نوجوان، اشخاصی است که در بازه سنی ۱۵ الی ۱۸ سال قرار داشته باشند. البته در برخی از مشاغل و کارهایی که به علت ماهیت آن و یا شرایطی که کار در آن انجام میشود برای سلامتی یا اخلاق کارآموزان و نوجوانان زیانآور است، حداقل سن کار ۱۸ سال تمام خواهد بود .
آزمایشهای پزشکی کارگران نوجوان
علاوه بر اینکه قانونگذار محدودیت سنی برای اشتغال به کار کارگران نوجوان مقرر داشته، در برخی از موارد ایجاد شرایطی را برای حفظ سلامتی کارگران نوجوان ضروری دانسته است که از جمله آنها میتوان به لزوم انجام آزمایشهای پزشکی منظم کارگران نوجوان اشاره نمود. بهموجب ماده ۸۰ قانون کار، کارگر نوجوان در بدو استخدام باید توسط سازمان تأمین اجتماعی مورد آزمایشهای پزشکی قرار گیرد.
بر اساس ماده ۸۱ این قانون نیز مقرر شده است که آزمایشهای پزشکی کارگر نوجوان، حداقل باید سالی یکبار تجدید شود و مدارک مربوط در پرونده استخدامی وی ضبط گردد. پزشک در باره تناسب نوع کار با توانایی کارگر نوجوان اظهارنظر میکند و چنانچه کار مربوط را نامناسب بداند، کارفرما مکلف است در حدود امکانات خود شغل کارگر نوجوان را تغییر دهد.
ساعات کار نوجوانان در قانون کار
به دلیل اینکه سن کارگران نوجوان از سایر کارگران پایینتر است، طبیعی است که از نیروی کمتری نسبت به سایرین برخوردار بوده و ضرورت حمایت از کارگران نوجوان به دلیل حفاظت از سلامتی جسمی و احیاناً ادامه تحصیل کارگران نوجوان سبب شده است تا قانون کار محدودیتهایی را نیز دررابطهبا ساعات کار کارگران نوجوان منظور دارد.
بر اساس ماده ۸۲ قانون کار، ساعات کار روزانه کارگر نوجوان، نیم ساعت کمتر از ساعات کار معمولی کارگران است که ترتیب استفاده از این امتیاز با توافق کارگر و کارفرما تعیین خواهد شد. علاوه بر این، بر اساس ماده ۸۳ همین قانون، ” ارجاع هر نوع کار اضافی و انجام کار در شب و نیز ارجاع کارهای سخت و زیانآور و خطرناک و حمل بار با دست، بیش از حد مجاز و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگر نوجوان ممنوع خواهد بود ” .







