جمعه کاری
5دقیقه
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
جمعه کاری و فوقالعاده کار در روز جمعه، زمانی تحقق مییابد که کارگری، بنا بر توافق با کارفرما یا به اقتضای شغل خود، در روز تعطیلی جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری از هفته را تعطیل باشد. فرمول محاسبه فوقالعاده جمعه کاری در قانون کار، بدین ترتیب است که کارفرما باید، ۴۰ درصد به مزد کارگر، اضافه کند.
تعطیلات کارگران، در قانون کار، مورد پیشبینی قرار گرفته و تمامی کارگران تابع قانون کار باید در روزهای جمعه، روز کارگر که ۱۱ اردیبهشتماه هر سال است و در روزهای تعطیل رسمی مندرج در تقویم، تعطیل بوده و از حقوق نیز، برخوردار باشند.
بااینحال، در برخی مواقع، اقتضای شغل کارگران بهگونهای است که در روزهای تعطیل بهویژه روز جمعه، مشغول به کار میشوند و از گذراندن تعطیلی روز جمعه با خانواده، محروم میگردند. به همین علت و در راستای حمایت از حقوق کارگران، نهاد جمعه کاری و فوقالعاده جمعه کاری در قانون کار، پیشبینی شده که فرمول و نحوه محاسبه مخصوص به خود را داد.
لذا در مقاله حاضر، تعریف جمعه کاری، فرمول محاسبه کار در روز جمعه و تعطیلی در قانون کار و درصد و میزان حقوق جمعه کاری، بررسی شده و تفاوت این نهاد با اضافهکاری و تعطیلکاری ذکر گردیده است که علاقهمندان به کسب اطلاعات دراینخصوص میتوانند، ادامه مقاله را دنبال کنند.
تعریف جمعه کاری در قانون کار چیست
برای بررسی اینکه تعریف جمعه کاری در قانون کار چیست، باید ماده ۶۲ قانون کار و بخشی از تبصره ۱ آن را مورد بررسی قرارداد که مقرر داشته: “روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد است… کارگرانی که به هر عنوان، و… روزهای جمعه کار میکنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه… اضافه بر مزد، دریافت خواهند کرد.”
بنابراین، مقصود از جمعه کاری در قانون کار این است که کارگری، به درخواست و دستور کارفرمای خود یا به علت ماهیت شغل خود، در روز تعطیل جمعه، اقدام به انجام کار نماید و در ازای آن، از یک روز تعطیل دیگر، در هفته، برخوردار شود.
شایانذکر است، در صورت تحقق جمعه کاری، کارفرما موظف است، علیرغم پرداخت فوقالعاده جمعه کاری، به علت کارکردن کارگر در روز تعطیل جمعه، یک روز در طی هفته را نیز بهعنوان روز تعطیل کارگر، تعیین کرده تا کارگر در آن روز، اقدام به استراحت کند؛ درصورتیکه این امر، محقق نشود، کارگر برای کار در روز جمعه، هم مستحق دریافت جمعه کاری و هم مستحق دریافت اضافهکاری، خواهد شد.
فرمول محاسبه جمعه کاری
فرمول محاسبه جمعه کاری در قانون کار، بسته به اینکه کارگر، در روز جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری را بهعنوان روز تعطیل داشته باشد، با زمانی که کارگری، در روز جمعه کار کند؛ اما روز تعطیل دیگری در طی هفته نداشته باشد، متفاوت است.
فرمول محاسبه جمعه کاری، زمانی که کارگر، در روز جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری را بهعنوان روز تعطیل نداشته باشد، عبارت است از: ۴۰ درصد مزد عادی روزانه، ضرب در تعداد جمعههایی که شخص اقدام به جمعه کاری کرده است (برای فوقالعاده جمعه کاری) + تعداد ساعات کاری انجام شده در روز جمعه، ضرب در حقوق یک ساعت کار عادی، ضرب در ۱۴۰ درصد (اضافهکاری). یعنی در این حالت، کارگر، هم از فوقالعاده جمعه کاری و هم از اضافهکاری، برخوردار میشود.
فرمول محاسبه جمعه کاری، زمانی که کارگر، در روز جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری را بهعنوان روز تعطیل داشته باشد، عبارت است از: ۴۰ درصد مزد عادی روزانه، ضرب در تعداد جمعههایی که شخص اقدام به جمعه کاری کرده است.
شایانذکر است، افرادی که کار شیفتی یا نوبتی دارند یا شبکاری نیز میکنند و این امر مصادف با جمعه میگردد، علاوه بر فوقالعاده جمعه کاری، از درصدهای پیشبینی شده برای فوقالعاده نوبتکاری و فوقالعاده شبکاری نیز برخوردار میشوند.
درصد و میزان حقوق جمعه کاری
سؤالاتی نظیر اینکه درصد حقوق جمعه کاری کارگران شیفتی یا درصد و میزان حقوق جمعه کاری نگهبانان چقدر بوده و اینکه جمعه کاری ساعتی چند است؟ بسیار مطرح میگردند لذا، در این تیتر از مقاله، درصد و میزان حقوق جمعه کاری در قانون کار، بررسی گردیده و توضیح داده خواهد شد.
در زمانی که کارگر، در روز جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری را بهعنوان روز تعطیل داشته باشد، باید در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه، ۴۰% اضافه بر مزد روزانه خود، تحت عنوان فوقالعاده جمعه کاری دریافت کند. (مستفاد از تبصره ۱ ماده ۶۲ قانون کار)
در حالت دوم، یعنی در زمانی که کارگر، در روز جمعه کار کند و در ازای آن، روز دیگری را بهعنوان روز تعطیل نداشته باشد، باید در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه، ۴۰% اضافه بر مزد دریافت کند و به علت اضافهکاری، از ۱۴۰ درصد مزد هر ساعت کار عادی نیز، برخوردار گردد. (مستفاد از مواد ۵۹ و ۶۲ قانون کار)
البته، باید در نظر داشت، در خصوص کارگرانی که اقدام به شبکاری یا کار شیفتی نموده و این امر مصادف با جمعه نیز میشود، حق برخورداری از فوقالعادههای نوبتکاری یا کار شیفتی و شبکاری، علاوه بر جمعه کاری و اضافهکاری (درصورتیکه اضافهکاری، تحققیافته باشد)، محفوظ است.
تفاوت جمعه کاری با اضافهکاری و تعطیلکاری
پس از توضیحاتی که در تیترهای قبلی مقاله، در خصوص چیستی جمعه کاری و فرمول محاسبه آن در قانون کار، ذکر گردید، تفاوت جمعه کاری با اضافهکاری و تعطیلکاری، بررسی خواهد شد. البته، قبل از ذکر تفاوتها، باید از اضافهکاری و تعطیلکاری، تعریفی ارائه گردد.
مقصود از تعطیلکاری، این است که یک کارگر، در روز تعطیلی غیر از جمعه، اقدام به کارکردن نماید که در این شرایط، مستحق دریافت فوقالعاده تعطیلکاری خواهد شد و در قانون، کارکردن در روز تعطیل، نوعی، اضافهکاری محسوب میگردد.
مقصود از اضافهکاری نیز این است که کارگری، در طی روز، هفته یا ماه، با موافقت و رضایت خود، اقدام به انجام کار اضافه، مازاد بر ساعات کاری مجاز و قانونی در هفته نماید. ساعت کاری مجاز در هفته برای مشاغل عادی، ۴۴ ساعت و برای مشاغل سخت و زیانآور، ۳۶ ساعت بوده و ارجاع کار اضافی به مشاغل سخت، ممنوع و تخلف است. با درنظرگرفتن موارد مذکور، در خصوص تفاوت جمعه کاری، تعطیلکاری و اضافهکاری باید گفت؛
اولاً، فوقالعاده جمعه کاری، ۴۰ درصد مزد روزانه کارگر است، حالآنکه اضافهکاری و تعطیلکاری، ۱۴۰ درصد مزد هر ساعت کار عادی روزانه کارگر است.
ثانیاً تحقق تعطیلکاری، در روز تعطیل رسمیای غیر از جمعه بوده، تحقق جمعه کاری، صرفاً در روز جمعه است و اضافهکاری، در صورت کارکردن اضافه بر ساعات کاری مجاز در روز، هفته و ماه، قابلتحقق خواهد بود.
