محاسبه حق سنوات به‌عنوان یکی از مزایای پایان سال کارکنان، بر اساس مدت خدمت و مجموع آخرین حقوق پایه با پایه سنوات و مزایای به‌تبع شغل کارمند انجام می‌گیرد. باتوجه‌به بخشنامه حق سنوات، تغییراتی در نحوه محاسبه و پرداخت این حق پیش‌بینی شده است. قانون جدید نیز در تلاش است تا با اصلاحات لازم، پرداخت این حق را منصفانه‌تر و شفاف‌تر کند.

محاسبه حق سنوات به‌عنوان یکی از مزایای پایان سال کارکنان، بر اساس مدت خدمت و مجموع آخرین حقوق پایه با پایه سنوات و مزایای به‌تبع شغل کارمند انجام می‌گیرد. باتوجه‌به بخشنامه حق سنوات، تغییراتی در نحوه محاسبه و پرداخت این حق پیش‌بینی شده است. قانون جدید نیز در تلاش است تا با اصلاحات لازم، پرداخت این حق را منصفانه‌تر و شفاف‌تر کند.
به همین دلیل، در ادامه این مقاله، ابتدا به توضیح مفاهیمی چون حق سنوات و پایه سنوات پرداخته و سپس، فرمول و نحوه محاسبه حق سنوات و پایه سنوات سال را بر مبنای بخشنامه حق سنوات، مورد بررسی قرار گرفته و است، در ادامه نیز عناوینی نظیر قانون جدید پرداخت سنوات کارگران و آخرین راه دیوان عدالت اداری در خصوص حق سنوات مورد بررسی قرار گرفته است.

حق سنوات چیست

علاوه بر اینکه کارگر، در پایان هر ماه کاری، حقوق ثابت و برخی از مزایا همچون حق مسکن، حق عائله‌مندی و خوار و بار و حق اولاد دریافت می‌کنند، در قانون کار، برای حمایت مادی از کارگران، دریافت حق سنوات نیز، مورد پیش‌بینی قرار گرفته است که به‌ازای هر سال سابقه کار، به مشمولان تعلق می‌گیرد و معمولاً در پایان مدت کار یا خاتمه قرارداد کار، کارگران می‌توانند آن را از کارفرما مطالبه و دریافت کنند.
براین‌اساس، در پاسخ به این سؤال که حق سنوات چیست، باید گفت که حق سنوات به معنای آن است که به‌ازای سال‌هایی که فرد، نزد کارفرمایی مشغول به کار بوده است، مبلغی را تحت عنوان حق سنوات پایان خدمت، دریافت دارد و به همین دلیل، به آن مزایای پایان کار یا پایان خدمت نیز گفته می‌شود و از این لحاظ، مشابه پاداش بازنشستگی است که دولت، پس از خاتمه کار به دلیل بازنشستگی یا بازخرید خدمت، به کارمندان خودپرداخت می‌نماید.
یکی از نکات مهم در خصوص حق سنوات این است که تمامی کسانی که رابطه کاری‌شان به هر دلیلی اعم از فوت‌کردن، اخراج، ترک کار، تعدیل نیرو، بازخرید یا بازنشسته شدن، به پایان می‌رسد، می‌توانند از مزایای مربوط به حق سنوات، برخوردار شوند.
همچنین ذکر این نکته ضروری است که بر اساس قانون، درصورتی‌که شخصی، به مدتی کمتر از یک سال در کارگاهی مشغول به کار بوده و قبل از آن، بنا به هر دلیل، رابطه کاری وی با کارفرما قطع می‌شود، استحقاق دریافت حق سنوات را با احتساب مدت‌زمان کار خود، خواهد داشت.

جمعه کاری

پایه سنوات چیست

در قسمت قبل، به توضیح حق سنوات که از آن با عنوان پاداش پایان خدمت نیز یاد می‌شود، پرداخته و گفتیم که پس از قطع رابطه کاری میان کارگر و کارفرما، به‌ازای تعداد سال‌هایی که کارگر در آن محل، کارکرده است، می‌بایست بر اساس آخرین حقوق همان سال، به وی حق سنوات پرداخت شود. اما یکی دیگر از مفاهیم مشابه حق سنوات، پایه سنوات است که برخی تصور می‌کنند این دو با هم یکسان‌اند؛ درحالی‌که این‌گونه نیست.
در پاسخ به این سؤال که پایه سنوات چیست، باید گفت که به‌ازای هر روز کاری، برای جبران کمبود یا نقص حقوق کارگران و تعدیل اقتصادی حقوق کارکنان، افزایش رضایت شغلی و لحاظ سابقه کاری در میزان دریافتی آنها، مبلغی با عنوان پایه سنوات به ایشان تعلق می‌گیرد که بر خلاف حق سنوات که در پایان مدت خدمت به کارگر پرداخت می‌شد، پایه سنوات، در پایان همان ماه، علاوه بر حقوق ثابت و سایر مزایای مربوطه، به کارگران، قابل‌پرداخت خواهد بود و به همین دلیل، به آن، حق سنوات روزانه نیز گفته می‌شود.
کارگران فصلی نیز، بر اساس مدت‌زمان کار خود، از این حق بهره‌مند می‌شوند، مگر در مورد دانشجویانی که در تابستان کار می‌کنند.

نحوه محاسبه حق سنوات

سؤال مهمی که در خصوص مطرح هست این است که حق سنوات چیست، مبلغ و میزان آن چقدر است؟ نحوه محاسبه حق سنوات به چه صورت است؟ و به‌عبارت‌دیگر، درصورتی‌که شخصی، در پایان سال، بخواهد حق سنوات یک یا چند سال خود را دریافت کند، چه مبلغی به وی تعلق خواهد گرفت؟
در پاسخ به این سؤال، باید گفت که نحوه محاسبه حق سنوات، در ماده ۲۴ قانون کار، تعیین شده است که بر اساس آن، در صورت خاتمه قرارداد کار در مواردی همچون قرارداد کار معین یا قرارداد مدت موقت و یا مواردی همچون فوت، بازنشستگی یا ازکارافتادگی، کارفرما باید به کارگری که به مدت یک سال یا بیشتر در آن محل مشغول به کار بوده است، به‌ازای هر سال کار متوالی یا متناوب، بر اساس آخرین حقوق پایه همان سال، معادل یک ماه حقوق، به‌عنوان حق سنوات یا مزایای پایان کار پرداخت نماید که فرمول محاسبه آن در قسمت بعد، ذکر شده است.
همچنین، در خصوص نحوه محاسبه حق سنوات، باید افزود که در حال حاضر، علاوه بر حقوق ثابت کارگران و پایه سنوات، مزایای به‌تبع شغل ایشان از قبیل حق مسئولیت، حق سرپرستی، حق جذب و موارد مشابه نیز در تعیین مبلغ و میزان حق سنوات سالانه، مؤثر است.
اما در خصوص نحوه محاسبه پایه سنوات یا سنوات روزانه نیز، باید گفت که شورای‌عالی کار، در هر سال، با صدور بخشنامه‌ای، میزان و مبلغ پایه سنوات را به‌ازای هر روز کاری، تعیین می‌کند. کارگرانی هم که در کارگاه‌های مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل مشغول به کار هستند، به‌ازای گروه‌های بیست‌گانه، به‌ازای روزهای کارکرد خود، از پایه سنوات، بهره‌مند می‌شوند. در ادامه، فرمول محاسبه پایه سنوات کارگران ارائه خواهد شد.

اضافه کاری